ՀԵՂԻՆԱԿԻՆ ԱՄՓՈՓ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹԻՒՆԸ

Մարտիկ Մատէնճեան զաւակն է Հայկական Ցեղասպանութենէ վերապրած ծնողներու: Ծնած է Մայիս 27, 1938-ին Պէյրութ, Լիբանան: Ամերիկա գաղթեց 1986 Փետրուարին եւ հաստատուեցաւ Գալիֆորնիոյ Փասատինա քաղաքին մէջ ուր ցարդ կ'ապրի կնոջը եւ երկու չափահաս զաւակներուն հետ: Գանատայի Լավալ քաղաքին մէջ ունի զաւակ մը որ կ'ապրի ամուսնուն եւ երկու աղջիկ զաւակներուն հետ:

Ամերիկայի մէջ փոխեց իր արհեստը եւ որպէս խմբագիր աշխատեցաւ հայկական շաբաթաթերթի մը համար 1990-էն մինչեւ 1995: Երկու հաստափոր հատորներու մէջ զետեղած է շաբաթաթերթին մէջ հրատարակուած յօդուածներն ու գրութիւնները: Ան՝ հրատարակիչ, բանախօս, հանդիսավար, տասէ աւելի գիրքերու հեղինակ եւ ազգային-հասարակական գործիչ մըն է: Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամի կազմութեան առաջին վարչականներէն է:

ԱՄՆի մէջ ուսանած է Ֆօթօ-ժուրնալիզմ եւ ստացած է AA (Associate in Arts) տիտղոսը: Գիրքերու հանդէպ ունեցած սէրը զինք մղած է դէպի գրադարանային աշխատակցի,- ապա գրադարանապետի պաշտօնին 1996 թուականէն իվեր:

Հրատարակած է երեք գրքոյկներ – Սրբուհի Ռիթայի կեանքը (հայերէն) 2000, 2003, եւ 2006 թուականներուն: Մօտ 3,000 օրինակ ծախուած են այս գիրքէն: Ապա 2011-ին հրատարակած է Սրբուհի Ռիթայի անգլերէն գիրքը:

2011 թուին հրատարակած է «Փատրէ Փիօ, Քսաներորդ Դարու Հրաշագործ Սուրբը» անունով իր երրորդ գրքոյկը:

Մօրը մահէն երկու ամիս առաջ, 2001 Մարտ, մայրը խնդրած էր իր կեանքը գրի առնել: Մօրը անակնկալ մահէն ետք է որ Մարտիկ գործի անցաւ եւ 12 տարի հետազօտեց, զանազան երկիրներ՝ Թահիթիէն մինչեւ Հայաստան ճամբորդեց, ամբողջացնելու համար մօրը խնդրած հայութեան գողգոթային մասին անգլերէն գիրքը, որ հազար էջերէ աւելի ըլլալուն համար, Մարտիկ եռահատորի վերածեց երեք առանձին հատորներով: Գրադարանին մէջ աշխատիլը օգտակար եղաւ գիրքերուն պատրաստութեան մէջ անծանօթ պատմական դէպքեր նկարագրելու համար:

Ամերիկացի հրատարակիչ մը չգտնելուն պատճառով եւ տարէց համագիւղացիներու խնդրանքին ընդառաջելով, իր անգլերէն բնագիրով գրած գիրքը հայերէնի թարգմանեց եւ 2013 Ապրիլին հրատարակեց զայն «Բռնագրաւուած Դրախտը, Բռնագաղթ Դէպի Ոչնչութիւն» խորագիրով: Գիրքը իր ակնկալած արդիւնքը տուաւ: Հայկական Ցեղասպանութեան մասին գիրքեր սիրողները մեծապէս գնահատեցին գիրքին բովանդակութիւնը:

Քաջալերուած այդ յաջողութենէն, Մարտիկ հրատարակեց իր երկրորդ գիրքը՝ «Նոր Օրերու Ֆետայիներ, Լիբանանի Մեր Տղաքը», որ Լիբանանի քաղաքացիական քսանամեայ պատերազմին ժամանակագրական պատմութիւնն է:

Երկու գիրքերուն յաջողութենէն քաջալերուած, իրար ետեւէ հրատարակեց ուրիշ գիրքեր: Մայիս 2014-ին հրատարակեց եռահատոր գիրքին երկրորդ հատորը «Մեր Հողերը, Մեր Հողերը» խորագրով, որ ժամանակագրական ձեւով կը ներկայացնէ ցեղասպանութենէն վերապրած ժողովուրդին՝ Սուրիոյ եւ Լիբանանի կեանքը, քաղաքական վերիվայրումները, ներգաղթը, մեր հողերուն պահանջատիրութեան սկիզբը մինչեւ 2001 թուականը, ինչպէս նաեւ Արցախեան ազատամարտը:

Յունիս 2014-ին վերհրատարակեց «Բռնագրաւուած Դրախտը, Բռնագաղթ Դէպի Ոչնչութիւն» գիրքը որուն օրինակները սպառած էին: Նոյն ամսուն հրատարակեց «Կարոն ու Մարոն եւ Խանասորի Արշաւանքը», որ հայկական Ռօմեօ-Ժիւլիէթի պատմութիւն մըն է, երկու ֆետայիներու ունեցած եղերական սէրը իրարու հանդէպ:

Յուլիս 2014-ին հրատարակեց եռահատորին վերջին հատորը՝ «Այցելութիւն Բռնագրաւուած Դրախտին» որ դէպի Թուրքիա իր այցելութեան պատմականն է: Նոյն ամսուն Ապրիլ Գրատունը Մարտիկին գիրքերուն ներկայացումը կազմակերպեց որ դարձեալ յաջողութին մը հանդիսացաւ: Նախապէս Մարտիկի մէկ կամ երկու գիրքերը գնած ընթերցողներ, միւս գիրքերը գնեցին:

Սեպտեմբեր 2014-ին, Մարտիկ վերհրատարակեց «Լիբանանի Մեր Տղաքը...» գիրքը որուն առաջին հրատարակութիւնը սպառած էր:

Փետրուար 2015-ին, Մարտիկ հրատարակեց պատմական գիրք մը որ անցեալին հրատարակուած էր 1932-ին «Ագ Տաղի Քառամեայ Հերոսամարտը» խորագրով եւ զայն «պատմութեան փոշիներէն հանելով, բարեփոխելով եւ նոր պատմական դէպքեր ու դէմքեր աւելցնելով, լոյս ընծայեց «Սպիտակ Լերան Հերոսամարտերը» խորագրով: «Ակօս» թերթի հայերէնի խմբագիր Բագրատ Էսդուքեան էջ մը գրախօսականով անդրադարձաւ անոր մասին:

«Նոր Օրերու Ֆետայիներ, Լիբանանի Մեր Տղաքը» գիրքը շատ Պէյրութէն շատեր կ'ուզէին ունենալ, որովհետեւ «Ազդակ» օրաթերթին մէջ լման էջ մը գրախօսական գրած էր «Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան Գոլէճ»ի տնօրէն, ՀՄԸՄ-ի Մարզիկ շաբաթաթերթին խմբագիր, ինչպէս նաեւ «Լիբանանի եւ Հայութեան Համար» գիրքի խմբագիր՝ Վիգէն Եագուպեան: Մտածելով որ գիրքը մինչեւ Պէյրութ հասնի մօտ 50 տոլարի կը նայի, Մարտիկ Համազգային Մշակութային Միութեան առաջարկեց գիրքը տպել եւ ծախել, հասոյթն ալ միութեան նուէր ձգելով: 2015 Սեպտեմբերին, Լիբանանի պատերազմին 40-ամեակի յուշահանդէսին գիրքը հրապարակ իջաւ ի խնդութիւն երիտասարդութեան: Մէկ շաբթուայ ընթացքին 155 գիրք ծախուած էր եւ 180 հատ ալ ղեկավար ընկերներու ձրի բաժնուած:

Վերջապէս, բայց ոչ վերջնական, Մարտիկ համարձակեցաւ ծնողքին եւ ցեղասպանութեան մասին գրած անգլերէն բնագիրը հրատարակել պաշտօնապէս Յունուար 2016-ին, "Ravished Paradise, Forced March to Nothingness"  խորագրով: Օտար, յատկապէս հրեայ շրջանակներու մօտ գնահատուեցաւ: Սինեմայի աշխարհէն երեք հոգի ունին գիրքէն:  U. C. Riverside-ի հրէական գիտութեանց դասատու ուսուցիչ մը գիրքը գնելէ երեք շաբաթ ետք իր գնահատականը յայտնեց գիրքին մասին: Գիրքէն օրինակ մը կայ Harvard College Hollis Library-ի մէջ, եւ Dallas Public Library ունի երեք օրինակ: Ճորճիա եւ Միչիկըն, նոյնիսկ Աւստրալիա առաքուած են գիրքէն օրինակներ:

Մարտիկ բանախօսութիւններ տուած է հարաւային Գալիֆորնիոյ զանազան քաղաքներուն մէջ: Հայկական Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի յիշատակութեան հանդիսութիւններու ընթացքին, ան խօսած է 2014-ին չորս անգամ «Մեր Հողերը, Մեր Հողերը» պահանաջատիրական նիւթիւն շուրջ, իսկ 2015-ին, հինգ անգամ՝ «Սպիտակ Լերան Հերոասամարտեր»ուն մասին:

Յուլիս 21, 2016-ին, Ե-Նամակ մը Մարտիկին տեղեկացուց որ իր մասնակցած գիրքերու մրցոյթին շահած է պատմութեան դասակարգի առաջին մրցանակը: Մրցոյթը կազմակերպուած էր Hollywood Book Festival-ին կողմէ եւ մրցանակաբաշխութիւնը տեղի պիտի ունենայ Օգոստոս 18-ին:

Մարտիկ տակաւին կը հաւատայ որ օր մը իր գիրքը շարժապատկերի պիտի վերածուի: Իր գիրքին յաջողութեան մասին միշտ

հաւատացած է, սակայն ան հպարտ է, որ այդ մրցանակով Հայկական Ցեղասպանութեան մասին գիրք մը խորտակած է տեղացիներու կողմէ դրուած  անտարբերութեան պատնէշը:

 

Copyright © Mardig Madenjian 2016, All Rights Reserved